Kennsluáætlun EFN313 - fjarnám

Kennari: Benedikt Barðason (BEN)

Ég er efnatæknifræðingur og iðnrekstrarfræðingur. Ég hef kennt efnafræði og viðskiptagreinar við VMA síðan 1989.
Í 1. kennslubréfi byrjum við að nota kennslubókina en í næstu viku fáið þið fyrstu verkefnin þ.e. með kennslubréfi 2 eru fyrstu verkefnin. Ég reikna með að senda út kennslubréf á þriðjudögum/mánudögum í framtíðinni.

Kennslubók: Introduction to General, Organic and Biological Chemistry eftir Matta, Wilbraham og Staley, hefur verið notuð hér í 11 annir og gefist mjög vel. Bókin hefur fengist í Pennanum/Eymundsson Hafnarstræti, Akureyri en er að verða ófáanleg. Hún er illfáanleg nema notuð úti í heimi. Ef hún fæst hvorki í Pennanum né á Amazon hafið þá samband við mig.

Bókin er á ensku og hafa einhverjir séð ofsjónum yfir því en reynslan úr dagskóla sýnir að enskukunnáttan segir ekki allt.

Ég reikna með að nemendur skili verkefnum allra vikna (10 eru algert lágmark til að fá próftökurétt) og gilda þau ca. 15% af einkunn og lokapróf gildi 85% enda nái menn a.m.k. 40% af lokaprófi.

Varðandi verkefnaskil og frágang þá sendi ég öll kennslubréf í tölvupósti. Verkefnin koma svo í sér viðhengi. Best er að vinna í verkefnaviðhengi og senda mér það til baka með svörum undir ykkar nafni og vikunúmeri. Öll skjöl sendi ég sem word skjöl (attachments) til þess að myndir/letur njóti sín. Öll kennslubréf verður að finna jafnóðum á http://kennarar.vma.is/bensi/EFN363/efn-363x.htm en þá eru verkefnin neðst í hverju kennslubréfi. Neðst á síðunni má fylgjast með því sem gerist í dagskólanum, glærur og ýmsar upplýsingar sem gagnast vonandi.

Þessi áfangi krefst yfirlegu og leggja þarf nokkuð mörg atriði á minnið.

Í EFN313 tökum við kafla 11 til og með 15. Bók þessi er einnig notuð í efnafræði 413, lífefnafræði VMA.

Uppbygging og notkun bókar:

Þetta er að mínu mati afskaplega góð kennslubók og vel uppbyggð, bæði sem hefðbundin kennslubók en einnig sem sjálfsnámsbók. Bókin er “health science” miðuð. Ég hvet þig til þess að fletta vel í gegnum bókina. Kaflarnir byrja venjulega á yfirliti og almennri umfjöllun um efnið en þar á eftir er hefðbundin uppbygging í undirkafla.

Inni í köflunum er að finna sýnidæmi (examples) sem venjulega er fylgt eftir með æfingadæmum ( practice exercises) sem ég hvet þig til að leysa jafnóðum. Svörin við öllum æfingadæmum er að finna aftast í bókinni (Answers to selected excercises).

Í lok hvers kafla er að finna útdrátt (summary) og lykilorð (key terms). Þar fyrir aftan eru svo dæmi

Dæmakaflanum er skipt í tvennt, annars vegar dæmi sem tilheyra einstökum undirköflum(sections) bókarinnar og hins vegar önnur dæmi eða additional exercises þar sem oft reynir á þekkingu á fleiri en einum undirkafla kaflans. Svör er eingöngu að finna við oddatöludæmum. Notfærðu þér svörin eins mikið og hægt er.

Ég tók saman örlítið orðasafn úr fyrstu köflum bókarinnar en einnig er að finna aftast í bókinni orðskýringar (glossary) og atriðaorðaskrá (index) Það liggur heimasíðunni.
Í köflum bókarinnar er að finna mjög góðar skýringamyndir, bláan viðbótartexta á spássíum, Case of point sem eru reynslusögur og nánari athuganir á einstökum þáttum (A closer look). Allt þetta er mjög áhugavert en kannski ekki alltaf hluti af hinni klassísku lífrænu efnafræði.

Skil, yfirferð, verkefni og annað

Það fylgja verkefni öllum bréfum, þ.e. vikulega, nema 1. viku, bæði æfingar í word og stundum vefæfingar (krossaspurningar).

Annað vandamál er hvernig við leysum það að teikna byggingaformúlur lífrænna efna. Þau dæmi eru að vísu fá en þið þurfið að kunna að teikna byggingaformúlur þótt flestar spurningarnar tengist nafngiftum efna.
Á Heimasíðu minni er að finna öll kennslubréfin, 6 vefæfingar og ýmislegt annað sem bæði nýtist dagskóla og fjarnemendum.
http://kennarar.vma.is/bensi/EFN363/efn-363x.htm

Ágætt er ef þið nennið að skrifa mér nokkrar línur um hver þið eruð og hvert þið stefnið. Munið einnig að vinna jafnt og þétt í áfanganum. Látið mig vita ef eitthvað bjátar á, það gengur illa að ná í bók, skiljið ekki eitthvað, þurfið skilafrest (sem er að jafnaði ein vika) eða eitthvað slíkt. Það má skila hvenær sem er, strax og þið hafið lokið verkefni, ekki bíða sendingardags. Ef ég heyri ekkert í ykkur í langan tíma væri ég vís með að strika ykkur út.

Markmið:

Að kynna nemendum grunnatriði lífrænnar efnafræði, helstu efnaflokka, nafnakerfi, teikningu byggingaformúla, eðlis- og efnaeiginleika lífrænna efna, helstu hvörf og hvernig lífræn efnafræði tengist daglega lífinu. Að undirbúa nemendur undir framhaldsnám í raungreinum.

Áfangalýsing:

Lífræn efnafræði. Efnasambönd kolefnis. Nafnakerfi, byggingaformúlur eðliseiginleikar og efnahvörf allra flokka eftirfarandi. Kolvetni (hydrocarbons) mettuð og ómettuð. Greinóttir alkanar, hringalkanar og aromatar. Halogenalkanar, alkohól og eterar. Aldehyd og keton. Lífrænar sýrur og afleiður þeirra ss. nafnakerfi, eðliseiginleikar og efnahvörf. Amin og amið. Kynning á sykrum, fitu, próteinum.

Áætlun um yfirferð:
Dæmi úr bók Practice Excercises dæmi í texta, önnur dæmi (excercises) eru aftan við kafla, oddatöludæmi mæli ég með að þið reiknið sjálf og notið svörin .

1. vika bls. 316-325. Lesa kennsluáætlun og skoða bók. Efnasambönd kolefnis, kolvetni (hydrocarbons), alkanar (alkanes), molikúlformúlur og ýmsar gerðir byggingaformúla. Practice Excercise 11.1, 11.2, 11.3

2.vika bls. 325-334. Greinóttir alkanar (branched chain alkanes) og nafnakerfi þeirra. Byggingaisomerur og cycloalkanar (hringalkanar). P.E. 11.4, 11.5 & 11.7. Dæmi 11.15, 11.21,

3. vika bls. 334-342. Tvítengi og þrítengi, alken, rúmísomerur, alkyn og efnasambönd bensens (aromatar) P.Ex. 11.8, 11.9. Dæmi 11.29, 11.35.

4. vika bls. 354-365. Halogenalkanar (halocarbons), myndun þeirra úr alken, hydrogenation, halogenation og hydrohalogenation, regla Markovnikovs. Sleppa bls. 360 og 361. P.Ex. 12.1, 12.2, 12.3, 12.4. Leysið dæmi 12.13 og 12.15. Einnig góð dæmi 12.14 og 12.16.

5. vika 367-378. Myndun plasts (polymerisation). Alkohol, fenol, gerð alkohola, fráhvörf (elimination) ss. dehydration, dehalogenation, dehydrohalogenation. Alkoxið og eter.P.Ex. 12.5, 12.6 og 12.7. (Sleppa greinum á bls. 371 og 377) Leysið dæmi 21, 23 og 27. Einnig eru 28, 30 góð dæmi

6. vika. 379-382 + 392-395. Eðliseigingleikar (physical properties) og thioalkohols. Aldehyd og Keton og nafnakerfi þeirra. P.Ex. 13.1 og 13.2. Leysið dæmi 13.31, 13.33 a og b.

7. vika. 397-406. Áhrif Carbonyl hóps á ýmis einkenni og eðliseiginleika. Oxun og afoxun lífrænna efna (Redox reactions), oxunar-afoxunarhvörf aldehyd og ketona. P.Ex. 13.4, 13.5, 13.6 og 13.7. Leysið dæmi 13,15,17,19,21 og e.t.v. 29 abcd.

8. vika. 406-408 og 421-427 Að greina aldehyd. Karboxylsýrur, fitusýrur, díkarboxylsýrur. P.Ex. 13.8 og 13.9 ásamt 14.1.

9. vika. 427-439. Karboxyl hópurinn, sýrueiginleikar, sölt og sápur, gerð karboxylsýra, Anhydríð. P.Ex. 14.2, 14.3, 14.5, 14.6. Leysið dæmi 11,19,23. Góð dæmi án svara 12, 16 og 24.

10. vika. 439-448. Esterar, thioesterar og hydrolysa estera. (sleppa 442-444 A closer look) P.Ex. 14.7, 14.8, 14.9. Leysið dæmi 29 og 33 a og b. Góð dæmi án svara 14.28 og 14.30..

11. vika. 460-476. Amin og amið. P.Ex. 15.1, 15.2, 15.3, 15.5, 15.7, 15.9. (sleppa A closer look). Leysið dæmi 15,27 &,29. Góð dæmi án svara 15.16, 15.24 a&c, 28, a,d,e og 44. Vefæfing.
12.vika – Lokin af amíðum, sýnipróf, svör, gömul lokapróf og upprifjun

Kveðja - Benedikt Barðason

Dagsetning:

___________________________ _______________________________

Undirritun kennara Undirritun brautarstj., fagstj eða staðgengils